W Krakowie startuje komisja ds. wysłuchania i wyjaśnienia. Zbada sprawy od 1945 roku

W Krakowie zaczyna działać komisja „Wysłuchanie i wyjaśnienie”, która ma zająć się sprawami wykorzystywania seksualnego osób dorosłych znajdujących się w sytuacji bezbronności lub zależności w Kościele instytucjonalnym na terenie archidiecezji krakowskiej. Zespół rusza 3 lipca i obejmie analizą wydarzenia sięgające 1945 roku.

Decyzję o jej powołaniu podjął metropolita krakowski kard. Grzegorz Ryś. Komisja ma przygotować raport z ustaleniami oraz rekomendacjami, a jej prace nie zastępują działań prowadzonych przez organy państwowe ani kościelne.

Komisja ma przede wszystkim wysłuchać skrzywdzonych

Nowy zespół został powołany jako odpowiedź na potrzeby osób, które jako dorośli doświadczyli krzywdy w relacji zależności lub bezbronności. Jednym z głównych zadań komisji będzie gotowość do przyjmowania ich relacji i dokumentowania zgłaszanych historii.

To ważne rozróżnienie: komisja nie prowadzi postępowań prawnych ani kanonicznych. Jej rola ma charakter uzupełniający wobec procedur już istniejących, a nie zastępujący instytucje właściwe do rozstrzygania odpowiedzialności.

„Powołanie komisji jest przede wszystkim krokiem w stronę osób, które jako dorośli doświadczyli krzywdy, będąc w sytuacji bezbronności lub zależności”.

kard. Grzegorz Ryś

Skład komisji i zakres jej pracy

Przewodniczącym komisji został dr Marek Lasota. W gronie członków znaleźli się także dr Aleksandra Brzemia-Bonarek, dr Jacek Prusak SJ oraz Piotr Litka. Zespół ma korzystać z wiedzy historycznej, psychologicznej i norm prawno-kanonicznych, a w razie potrzeby także z opinii specjalistów innych dziedzin.

Zakres działania komisji dotyczy wyłącznie osób dorosłych. To istotne, ponieważ równolegle planowane są działania komisji powoływanej przez Konferencję Episkopatu Polski, która ma koncentrować się na sprawach osób małoletnich. Oba przedsięwzięcia mają się wzajemnie uzupełniać.

• komisja obejmie teren archidiecezji krakowskiej,
• analiza ma dotyczyć okresu od 1945 roku do dziś,
• zespół skupi się na osobach dorosłych w sytuacji zależności lub bezbronności,
• działania mają charakter historyczny i diagnostyczny.

Archiwa, metodologia i kolejne kroki

Znacząca część pracy komisji będzie polegała na przeglądaniu dokumentów w Archiwum Kurii Metropolitalnej w Krakowie oraz w innych archiwach. Zespół ma próbować wyjaśniać przede wszystkim te sprawy, w których formalnie nie da się już prowadzić postępowania prawnego lub kanonicznego, na przykład z powodu śmierci osoby obwinionej albo przedawnienia.

Metropolita krakowski zapewnił komisji dostęp do archiwów pozostających w dyspozycji archidiecezji i zadeklarował, że nie będzie wpływał na przebieg prac ani ich wyniki. Na początku zespół ma opracować własne zasady działania, metodologię oraz sposób kontaktu z osobami skrzywdzonymi. Dopiero później zostaną podane informacje o zgłaszaniu spraw.

1. opracowanie zasad funkcjonowania komisji,
2. ustalenie metodologii i sposobu kontaktu z osobami skrzywdzonymi,
3. kwerenda i analiza dokumentów archiwalnych,
4. przygotowanie raportu końcowego z rekomendacjami.

Dlaczego to ważne dla Krakowa i archidiecezji

Sprawa ma znaczenie dla lokalnej społeczności, bo dotyczy zarówno ochrony osób skrzywdzonych, jak i rozliczenia trudnych fragmentów historii instytucji obecnej w życiu mieszkańców od dekad. Dla wielu osób może to być pierwszy formalny kanał, w którym ich relacje zostaną wysłuchane i przeanalizowane w uporządkowany sposób.

Raport, który powstanie po zakończeniu prac, ma trafić do metropolity krakowskiego i zostać upubliczniony w takim zakresie, w jakim pozwolą na to zasady ochrony danych osobowych, dóbr osobistych osób żyjących i zmarłych oraz bezpieczeństwo osób skrzywdzonych. Dokument ma też wskazać rekomendacje służące lepszej ochronie osób pozostających w sytuacji bezbronności i zależności.

Komisja „Wysłuchanie i wyjaśnienie” ma więc nie tylko zbierać fakty, lecz także stworzyć podstawę do dalszych działań w archidiecezji krakowskiej. Po przygotowaniu regulaminu i metodologii pojawią się zasady zgłaszania spraw, a następnie ruszy właściwa część prac badawczych.

Informacje przekazała archidiecezja krakowska.