Aleksander Jagiellończyk
Biografia
Urodzony 5 sierpnia 1461 w Krakowie, Aleksander Jagiellończyk był czwartym synem Kazimierza IV Jagiellończyka i Elżbiety Rakuszanki. Po śmierci Kazimierza Jagiellończyka objął 20 lipca 1492 r. władzę nad Wielkim Księstwem Litewskim, co oznaczało zerwanie unii personalnej z Koroną.
Znał język litewski; dbał o Wilno i prowadzenie polityki zagranicznej. W latach 1492–1494 prowadził wojnę z Moskwą, utracił część Księstw Wierchowskich. W 1495 ożenił się z Heleną, córką cara Iwana III, co miało związek z próbą ułożenia pokoju z Moskwą. 3 marca 1501 zawarł w Wilnie sojusz przeciwko Wielkiemu Księstwu Moskiewskiemu.
W 1501 r. został wybrany na następcę Jana Olbrachta i 12 grudnia 1501 koronowany na króla Polski w katedrze na Wawelu. Żona Aleksandra, Helena Moskiewska, nie została koronowana ze względu na wyznanie prawosławne. Król podpisał dwa akty ustrojowe (unia mielnicka 1501 i statut mielnicki 1505), uznające ograniczenia władzy królewskiej i roztaczające wpływy szlachty.
Życie prywatne i polityka prowadziły do napięć z możnowładcami i kościołem. Podczas panowania fundował renesansowy pałac na zamku wawelskim (1504) i wspierał budowę innych obiektów w Wilnie i na Litwie. W 1503 zawarto rozejm z Moskwą, a w 1505 sejm w Radomiu uchwalił Nihil novi.
Schyłek życia przyniósł liczne problemy z Prusami Zakonem i Tatarami krymskimi. Zmarł 19 sierpnia 1506 r. bezpotomnie w Wilnie, a jego zwłoki nie zostały wywiezione z miasta – decyzję tę upamiętniono w kronikach.